Klimaat || Wijs

Bronnen & initiatieven op een rij

Maand: oktober 2018

Ons klimaat icoon

De ijsbeer ontbreekt op Klimaatwijs. Hoe kan een zo geijkt klimaaticoon ontbreken? Hoog tijd dus voor de ijsbeer om een beetje aandacht te krijgen.

World Street Painting – Arnhem 2017

Aanleiding zijn langlopende discussies op het internet over het ijsbeer icoon. Welk icoon gaat de komende decennia onze klimaatdiscussies vergezellen? Moet de ijsbeer wijken, blijft hij overeind of maakt hij plaats voor een ander beeldmerk? En wat zegt ons ijsbeer icoon over de manier waarop we nu klimaatzaken interpreteren of aanpakken?

Al geruime tijd lopen er discussies over het ijsbeer icoon op internet. Op de Dag van het Klimaat is dit een mooi onderwerp om onder het voetlicht te brengen, dacht Klimaatwijs. Jaren heeft de ijsbeer dienst gedaan als icoon voor smeltend ijs en een mogelijk veranderend klimaat.

De ijsbeer was een opstap om over de gevolgen van de klimaatverandering op de noordpool te praten en de discussie open te trekken naar de gevaren van de olie-industrie, de visindustrie en de problemen van miljoenen inheemse groepen in het poolgebied.

De Morgen – 23 oktober (Greenpeace-woordvoerder Joeri Thijs)

De ijsbeer is in de loop der tijd een iconisch symbool geworden van de gevolgen van klimaatverandering.

Er was eens een ijsbeer.. (klimaatblog Verheggen)

Er was eens een ijsbeer…

Het mooie van een icoon is dat het symbool staat voor iets en de situatie versimpelt. Maar een complex onderwerp versimpelen tot een beeld kan fixatie geven. Maar als je versimpelt en fixeert lijken wetenschappelijke nuances te verdwijnen. Doet de ijsbeer dan nog wel recht aan de complexiteit van het onderwerp en trekt het gros van de mensen geen verkeerde conclusies uit het al dan niet uitsterven van een soort. ‘Met een groeiende of gelijkblijvende ijsbeerpopulatie hebben we dus geen klimaatprobleem’, zou men gemakkelijk kunnen beweren.

De wetenschap over de ijsbeerpopulatie:

De ijsbeerpopulatie is tot nu toe relatief stabiel, maar dat kun je niet zo maar extrapoleren naar de toekomst. Biologische effecten zijn vaak niet-lineair, en hun afhankelijkheid van zee-ijs betekent dat ijsberen zeer waarschijnlijk in de problemen zullen komen door de verdergaande opwarming.

Naast het slinkende drijfijs zijn er tegenwoordig ook andere factoren die de ijsbeer negatief beïnvloeden, zoals menselijke nederzettingen, industriële activiteiten, jacht, bio-accumulatie van chemicaliën, en kleinere zeehonden populaties.

Er was eens een ijsbeer…

De wetenschap is zich, wellicht mede door de ijsbeer discussie, gaan afvragen wat haar rol is in de communicatie over het complexe onderwerp klimaatverandering. Hoe leg je uit wat er in de klimaatwereld gebeurd en waar leg je nuances. En wiens rol of verantwoordelijkheid is dat? Die van de hardcore wetenschapper, de wetenschapsblogger, de journalist of …

De tijd sinds deze discussies is waarschijnlijk al veranderd; met een dag van het klimaat, een klimaatakkoord op stapel en onnoembare initiatieven van bedrijven om meer koers naar duurzaamheid te zetten. Heeft de ijsbeer dan toch zijn dienst al bewezen en kunnen we op zoek naar een ander icoon? Of blijft de ijsbeer onverwoestbaar..

“..mits oordeelkundig gebruik is de ijsbeer een onverwoestbaar icoon om de klimaatcrisis op de agenda te krijgen.”

De Morgen – 23 oktober

Een ‘klimaatcrisis’ lijkt dus inmiddels op de agenda, in ieder geval van steeds meer initiatieven als je Klimaatwijs mag geloven. Als de vraag bij een groot deel van het publiek daadwerkelijk begint te verschuiven van de welles-nietes discussie (Palmen op de Noordpool, p.164-165) naar hoe we kunnen leven met een veranderend klimaat, dan hoort daar wellicht een ander icoon bij thuis.

‘..een krachtig antwoord op de klimaatcrisis vraagt dat we opnieuw verbeelden wat er in de toekomst mogelijk en wenselijk is.’

Jesse Hoffman Illuster (p.29)

Toekomstig icoon

Maar welk icoon past dan bij onze toekomstige beeldvorming. Eentje bijvoorbeeld uit de klimaatadaptatie-hoek of wellicht een die symbool staat voor de vermindering van onze broeikasgasuitstoot. Eentje die ons aanzet tot adequaat handelen zou kunnen inspireren. Misschien moeten we een geschikt symbool destilleren met een spelletje klimaatbingo (Marc ter Horst). Of wellicht heeft u al een passend idee?

Waarom de ijsbeer als symbool… (De Morgen – 23 okt.)

Klimaatverandering en ijsberenblogs revisited… (NIOO-KNAW – 30 jan. 2019)

Er was eens een ijsbeer .. (Klimaatverandering blog – B. Verheggen)

Internet blogs, Polar Bears and Climate Change Denial (BioScience artikel)

Zal de klimaaticoon uitsterven (HIER)

Overleeft de ijsbeer de klimaatdiscussie (NRC – nov. 2017)

Palmen op de Noordpool – Marc ter Horst en Wendy Panders

 

© 2018 GeoSpatie

Speciaal rapport IPCC

Een opwarming van meer dan 1,5 graad Celsius? Als we niet nu drastische wereldwijde maatregelen nemen om onze broeikasgasuitstoot te beperken, komen we waarschijnlijk hoger uit dan 1,5 graad opwarming. Dat staat in een speciale rapportage van het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC).  En de gevolgen van een halve graad meer opwarming zullen groot zijn.

‘Hoeveel verschil maakt een halve graad extra?’ Volkskrant

En ook het tempo van de stijging is belangrijk:

‘En, benadrukt het IPCC, het gaat niet alleen om de absolute stijging van de temperatuur maar ook om het tempo. Een minder snelle temperatuurstijging geeft natuurlijke systemen, planten en dieren meer tijd zich aan te passen. En dat geldt ook voor de mens. Uit alle scenario’s blijkt dat de temperatuurstijging de minst bedeelden op aarde het hardst zal treffen. Gunt de mens zichzelf meer tijd, dan kan hij voorkomen dat daardoor de economische ongelijkheid toeneemt.’ Trouw

Special Report: Global Warming of 1,5°C (SR15)

An IPCC special report on the impacts of global warming of 1,5°C above pre-industrial levels and related global greenhouse gas emission pathways, in the context of strengthening the global response to the threat of climate change, sustainable development, and efforts to eradicate poverty.

Het belang voor Nederland is groot, zegt klimaatexpert Rob van Dorland:

Voor Nederland is dit rapport dan ook van groot belang, vertelt Rob van Dorland van het KNMI. Hij coördineert de activiteiten van IPCC in Nederland, zoals de selectie van wetenschappers en het organiseren van zogeheten reviews, de controle van de teksten door weer andere wetenschappers.

“Als we praten over zeespiegelstijging, is dit voor Nederland natuurlijk uitermate van belang. Er zijn verschillen tussen 1,5 en 2 graden in zeespiegelstijging. Nederland is een laaggelegen land, met 30 procent onder de zeespiegel en 60 procent is kwetsbaar voor overstromingen. Dus voor Nederland is dit rapport van groot belang.” NOS artikel – 1 oktober

Rob van Dorland in NOS journaal – uitzending –  8 oktober

Wat een halve graad meer of minder betekent voor Nederland (NOS)

Wat kunnen we met het rapport? De klimaatonderhandelingen die later dit jaar volgen tijdens de klimaatconferentie in Polen hebben met dit rapport meer houvast. Er kunnen concretere maatregelen worden gevormd, omdat het streven naar 1,5 graad opwarming nu duidelijker zichtbaar is gemaakt. De wetenschappelijke onderbouwing van de impact van anderhalve graad opwarming ligt hiermee concreet op tafel. De gevolgen van 1,5 graad of 2 graden opwarming is hiermee  een bedachtzame keuze. Of zoals Peter Kuipers Munneke het zegt:

‘Een politiek belangrijk rapport waarmee straks in de verdere onderhandelingen je met een vuist op tafel kan slaan.’

P. Kuipers Munneke in Nieuwsuur

Summary for Policymakers (IPCC)

 

‘En ja het kan, er is een pallet aan mogelijke maatregelen.’

P. Kuipers Munneke in Nieuwsuur

Over het rapport

Special Report on Global Warming (SR15)

Special Report 1,5°C FAQs (SR15)(IPCC)

IPCC website

KNMI – IPCC rapport over opwarming van de aarde tot 1,5°C (artikel)

Klimaatverandering – Bart Verheggen blog – Wetenschappelijke toelichting

Twitter IPCC

Media

Een scherpe waarschuwing van de wetenschap..  Uitzending NOS journaal 08 oktober (eerste item)

Grote ingrepen nodig om opwarming aarde te beperken – Uitzending Nieuwsuur 8 oktober (te gast: P. Kuipers Munneke)

Wat een halve graad meer of minder betekent voor Nederland NOS 8 oktober

Niet eerder vertoonde maatregelen nodig om opwarming te beperken …  NOS 8 oktober

Verschil 1,5 en 2 graden opwarming erg groot … NOS 1 oktober

Halve graad minder opwarming spaart…  Trouw 8 oktober

Klimaatdoel Parijs wordt vrijwel zeker niet … Volkskrant 8 oktober

Opwarming beperkt tot 1,5 graad … De Morgen 8 oktober

En verder..

IPCC rapporten (alle werkgroepen en rapporten IPCC)

Het IPCC-rapport en de betekenis voor Nederland (Platform – PCCC)

 

© 2018 GeoSpatie

Voorstel Klimaatakkoord

Ook Nederland wil de afspraken van de ‘Parijse’ klimaatdoelen nakomen. Daarom werkt Nederland vanuit overheid, bedrijfsleven en maatschappelijke partijen aan een nationaal klimaatakkoord. Doel is de CO2-uitstoot drastisch te verminderen. Sinds 10 juli ligt er een voorstel op hoofdlijnen voor dit Klimaatakkoord.

NB Lees ook de recente analyse van het voorstel van het PBL en de beoordeling van het CPB (28 september jl.).  

Het Klimaatakkoord heeft één groot doel: om klimaatverandering tegen te gaan willen we in Nederland in 2030 bijna de helft (49%) minder broeikasgassen uitstoten dan we in 1990 deden. Het belangrijkste broeikasgas is koolstofdioxide (CO2). Daarom richten we ons vooral op het verminderen van de CO2-uitstoot in de lucht. Daarover moeten in het Klimaatakkoord door alle partijen afspraken worden gemaakt.

Maatregelen om de CO2-uitstoot te verminderen komen vanuit verschillende sectoren, de zogenoemde sector- of klimaattafels: Elektriciteit, Mobiliteit, Industrie, Landbouw en Landgebruik, Gebouwde omgeving. Elke sectortafel pakt dit op zijn manier op.

Sectortafel Voorzitter CO2-reductie in 2030
Reductie per sector
Elektriciteit Kees Vendrik 20,2 megaton
Gebouwde omgeving Diederik Samsom 3,4 megaton
Industrie Manon Janssen 14,3 megaton
Landbouw en landgebruik Pieter van Geel 3,5 megaton
Mobiliteit Annemieke Nijhof 7,3 megaton

Klimaatakkoord.nl

Het overkoepelende orgaan, het Klimaatberaad, ziet toe op de voortgang en samenwerking tussen de klimaattafels en pakt de sectoroverstijgende zaken aan. Niet alles kan per sector worden benaderd, een aantal zaken worden integraal middels taakgroepen bekeken, zoals arbeidsmarkt en scholing, burgerparticipatie en ruimtelijke opgaven. Deze thema’s verdienen aparte aandacht in het akkoord. En zo zijn bijvoorbeeld ook jongeren vertegenwoordigd in de onderhandelingen over het Klimaatakkoord vanuit de Jonge Klimaatbeweging.

Klimaatrechtvaardigheid

“SP-leider Lilian Marijnissen eist ‘klimaatrechtvaardigheid’. Wat dat betekent, zal voor het einde van het jaar blijken. Dan moet er een definitief akkoord liggen waar zowel de polder als het Binnenhof mee kan leven.”

Volkskrant 10 juli

De verdere uitwerking, concrete en bindende afspraken volgen in de loop van het najaar. Begin 2019 start de uitvoer van de maatregelen.

Ambities per sector en planning akkoord:

Bronnen:

Klimaatakkoord website (home)

Voorstel op hoofdlijnen (klimaatakkoord.nl) (incl. pdf)

Voorstel hoofdlijnen klimaatakkoord (Tweede Kamer)

Belangrijke stap naar … (nieuws 10 juli jl.)

Klimaatakkoord FAQ’s

Sectortafels (inclusief CO2-reducties)

Taakgroepen

Alles over het Klimaatberaad

Jongeren vertegenwoordigd in onderhandelingen Klimaatakkoord (Jonge Klimaatbeweging)

Klimaatakkoord is mooie eerste stap, maar…  (Jonge Klimaatbeweging) (Nieuws 10 juli)

Startschot sectortafels (overzicht voorzitters en tafels) (februari jl. – Ministerie EZK)

Over de Klimaatwet (bericht Klimaatwijs 2 juli jl.)

 

© 2018 GeoSpatie

© 2019 Klimaat || Wijs

Thema gemaakt door Anders NorenBoven ↑