Klimaat || Wijs

Bronnen & initiatieven op een rij

Categorie: Actueel

Speciaal rapport IPCC

Een opwarming van meer dan 1,5 graad Celsius? Als we niet nu drastische wereldwijde maatregelen nemen om onze broeikasgasuitstoot te beperken, komen we waarschijnlijk hoger uit dan 1,5 graad opwarming. Dat staat in een speciale rapportage van het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC).  En de gevolgen van een halve graad meer opwarming zullen groot zijn.

‘Hoeveel verschil maakt een halve graad extra?’ Volkskrant

En ook het tempo van de stijging is belangrijk:

‘En, benadrukt het IPCC, het gaat niet alleen om de absolute stijging van de temperatuur maar ook om het tempo. Een minder snelle temperatuurstijging geeft natuurlijke systemen, planten en dieren meer tijd zich aan te passen. En dat geldt ook voor de mens. Uit alle scenario’s blijkt dat de temperatuurstijging de minst bedeelden op aarde het hardst zal treffen. Gunt de mens zichzelf meer tijd, dan kan hij voorkomen dat daardoor de economische ongelijkheid toeneemt.’ Trouw

Special Report: Global Warming of 1,5°C (SR15)

An IPCC special report on the impacts of global warming of 1,5°C above pre-industrial levels and related global greenhouse gas emission pathways, in the context of strengthening the global response to the threat of climate change, sustainable development, and efforts to eradicate poverty.

Het belang voor Nederland is groot, zegt klimaatexpert Rob van Dorland:

Voor Nederland is dit rapport dan ook van groot belang, vertelt Rob van Dorland van het KNMI. Hij coördineert de activiteiten van IPCC in Nederland, zoals de selectie van wetenschappers en het organiseren van zogeheten reviews, de controle van de teksten door weer andere wetenschappers.

“Als we praten over zeespiegelstijging, is dit voor Nederland natuurlijk uitermate van belang. Er zijn verschillen tussen 1,5 en 2 graden in zeespiegelstijging. Nederland is een laaggelegen land, met 30 procent onder de zeespiegel en 60 procent is kwetsbaar voor overstromingen. Dus voor Nederland is dit rapport van groot belang.” NOS artikel – 1 oktober

Rob van Dorland in NOS journaal – uitzending –  8 oktober

Wat een halve graad meer of minder betekent voor Nederland (NOS)

Wat kunnen we met het rapport? De klimaatonderhandelingen die later dit jaar volgen tijdens de klimaatconferentie in Polen hebben met dit rapport meer houvast. Er kunnen concretere maatregelen worden gevormd, omdat het streven naar 1,5 graad opwarming nu duidelijker zichtbaar is gemaakt. De wetenschappelijke onderbouwing van de impact van anderhalve graad opwarming ligt hiermee concreet op tafel. De gevolgen van 1,5 graad of 2 graden opwarming is hiermee  een bedachtzame keuze. Of zoals Peter Kuipers Munneke het zegt:

‘Een politiek belangrijk rapport waarmee straks in de verdere onderhandelingen je met een vuist op tafel kan slaan.’

P. Kuipers Munneke in Nieuwsuur

Summary for Policymakers (IPCC)

 

‘En ja het kan, er is een pallet aan mogelijke maatregelen.’

P. Kuipers Munneke in Nieuwsuur

Over het rapport

Special Report on Global Warming (SR15)

Special Report 1,5°C FAQs (SR15)(IPCC)

IPCC website

KNMI – IPCC rapport over opwarming van de aarde tot 1,5°C (artikel)

Klimaatverandering – Bart Verheggen blog – Wetenschappelijke toelichting

Twitter IPCC

Media

Een scherpe waarschuwing van de wetenschap..  Uitzending NOS journaal 08 oktober (eerste item)

Grote ingrepen nodig om opwarming aarde te beperken – Uitzending Nieuwsuur 8 oktober (te gast: P. Kuipers Munneke)

Wat een halve graad meer of minder betekent voor Nederland NOS 8 oktober

Niet eerder vertoonde maatregelen nodig om opwarming te beperken …  NOS 8 oktober

Verschil 1,5 en 2 graden opwarming erg groot … NOS 1 oktober

Halve graad minder opwarming spaart…  Trouw 8 oktober

Klimaatdoel Parijs wordt vrijwel zeker niet … Volkskrant 8 oktober

Opwarming beperkt tot 1,5 graad … De Morgen 8 oktober

En verder..

IPCC rapporten (alle werkgroepen en rapporten IPCC)

Het IPCC-rapport en de betekenis voor Nederland (Platform – PCCC)

 

© 2018 GeoSpatie

Zeespiegelstijging

Deltares heeft onderzoek uitgevoerd naar mogelijke gevolgen van een versnelde zeespiegelsijging. Recente inzichten over het afsmelten van Antarctisch ijs zijn de aanleiding van dit verkennende onderzoek. Tijdens Prinsjesdag heeft de Deltacommissaris de resultaten van het Deltares onderzoek bekend gemaakt.

Mogelijke gevolgen voor kust, zoetwatervoorziening en waterveiligheid

Enkele bevindingen uit het rapport: 

De versnelling van de zeespiegelstijging is naar verwachting vooral merkbaar vanaf 2050. Daardoor zal onder andere de verwachte levensduur van grote kunstwerken zoals de Oosterscheldekering en de Maeslantkering sterk afnemen.

Vooral voor grote investeringen met een lange levensduur is het verstandig om rekening te houden met een versnelde zeespiegelstijging. Voor kleine en flexibele maatregelen is monitoren en signaleren voorlopig voldoende.

Deltares

De nadruk ligt op een verkennende studie die wellicht nog meer uitgekristalliseerd mag worden:

Sybren Drijfhout, fysisch oceanograaf van het KNMI en hoogleraar dynamica van het klimaat aan de Universiteit Utrecht, vindt het rapport een zinvolle verkenning, maar hij mist een stevige wetenschappelijke onderbouwing die volgens hem nodig is om over te gaan tot radicale maatregelen. ‘Het is veel te vroeg om over te gaan tot alarmfase één. Je moet eerst beter uitzoeken welke processen tot een dergelijke hoge stijging leiden en hoe groot de kans daarop is. Die onderbouwing is nu nog afwezig.’

Volkskrant – 19 sept.

De onzekerheid van mogelijke gevolgen neemt uiteraard toe met de tijd. Na 2050 is de versnelling waarschijnlijk merkbaar, zoals de verkenning nu laat zien.

Tot 2050 lopen alle scenario’s gelijk op en hoeven de maatregelen om de voeten droog te houden niet te worden opgeschroefd. Daarna kan de zeespiegelstijging snel doorzetten en daarop moet Nederland wél voorbereid zijn.

AD – 18 sept.

Actueel

Mogelijke gevolgen versnelde zeespiegelstijging – Deltares onderzoek

Rapport Deltares (Deltacommissaris.nl)

Volkskrant

AD

Deltacommissaris in de media – overzicht van mediaberichten

Zeespiegel uitleg

Zeespiegel veranderingen (KNMI)

Wat is zeespiegelstijging? (KNMI)

Uitleg zeespiegelstijging (KNMI)

Meer achtergrond

Zeespiegel en versnelde arctische opwarming (KNMI nieuws mei 2017)

Antarctisch smeltproces (dd 15 juni 2018)

SWIPA rapport  – Summary for Policy makers (2017)

Deltacommissaris website

Deltaprogramma

 

© 2018 GeoSpatie

Global Center on Adaptation

Topinstituut klimaat krijgt vorm, vanaf nu Global Center on Adaptation (GCA) genaamd. De eerste paal van de aanlegsteiger voor het drijvend klimaatkantoor is deze week geslagen. Rotterdam en Groningen worden de thuisbasis van dit internationale klimaatadaptatiecentrum, vanwaar de nieuwe klimaatcommissie gaat opereren.

Minister Cora van Nieuwenhuizen, wethouder Bonte en CEO Patrick Verkooijen geven het startsein. Bron: ANP – september 2018.

 

 

 

 

 

 

“As I step into the leadership role of our organization, joined by the expertise of new senior staff, it is my hope to inspire a new clarity behind the adaptation agenda, built on genuine, pragmatic steps forward that can help address policies, investments, financing, and governance needed to help societies across the globe, and those most in need, become more resilient to climate-related threats.”

Patrick Verkooijen – Chief Executive Officer GCA

GCA

Global Center on Adaptation (de website)

Twitter GCAdaptation

Actueel

Nieuwe door Nederland gestarte klimaatcommissie – Kennisportaal Ruimtelijke Adaptatie

Rotterdam wordt thuisbasis nieuwe klimaatcommissie VN – AD

Nieuws voortraject

VN-klimaatcentrum gaat naar Rotterdam en Groningen – NOS (sept. 2017)

Groningen en Rotterdam krijgen VN klimaatcentrum – Rijksoverheid (sept. 2017)

Startschot voor mondiaal topkenniscentrum adaptatie – Rijksoverheid (febr.2017)

 

© 2018 GeoSpatie

Droogte en klimaat

Het regent in Nederland. Een aangenaam moment om de droge zomer in kaart te brengen. Waarom is het nu zo droog in Nederland? Wat is de invloed van het klimaat? Kunnen we spreken over een gevolg van klimaatverandering? Of is de hitte en veroorzaakte droogte een ‘gewoon’ gevolg van extreem weer. Een heleboel vragen waar een heleboel antwoorden op te vinden zijn. Klimaatwijs heeft voor u een selectie gemaakt.

Wat kunnen we zeggen over de droogte en het klimaat?

Neem de droogte. Van Oldenborgh heeft het nu niet onderzocht, maar de extreme droogte van deze zomer ziet hij niet als een trend in de modellen. Nog niet, in ieder geval. „Gemiddeld valt er in de zomer in Nederland juist meer neerslag dan vroeger”, zegt Van Oldenborgh. „Maar sommige modellen laten ook zien dat er een omslag kan komen als de temperatuurstijging doorzet. Dan kan Nederland veel vaker te maken krijgen met oostenwind. En dus met de droogte.”

NRC Groen (7 aug.)

 

Waarom is droogte lastig te voorspellen?

Immers hoe minder vocht in de lucht, hoe minder wolken en hoe minder regen er valt. Daardoor kan de zon ook meer schijnen. Dit versterkt de droogte. Deze processen die elkaar versterken en beïnvloeden zijn lastig door te rekenen voor klimaatmodellen. Daarom is droogte lastig te voorspellen.

Uitleg Droogte KNMI

 

Doorlopend potentieel neerslagoverschot (tot aan de buien van 9 augustus in vergelijking met langjarig gemiddelde) – KNMI

Droogte anno herfst

En is de droogte nu voorbij? Hoewel in de herfst en wintermaanden het neerslagtekort standaard niet wordt bijgehouden, betekent dit niet dat de droogte voorbij is.  Lees meer hierover in het KNMI-klimaatbericht van 09 oktober.

En welke droogte? Het KNMI zet verschillende droogtesoorten op een rij (30 oktober jongstleden).

BRONNEN:

Hydrologische droogte zet door (KNMI – 30 okt.)

Uitleg droogte – Inclusief record jaren – KNMI (FAQ’s)

Elke vijf jaar een hittegolf en dat komt … NRC (7 aug)

Toekomstige zomers mogelijk droger – KNMI (3 juli)

HIER 5x nieuws over droogte (5 aug)

Quickscan risico’s droogtestress (regiogebonden) (Tauw)

Droge Kost – Klimaatbestendige Stad – NKWK onderzoekslijn (2017)

Droogte is onderschat klimaateffect – Artikel Droge Kost – NKWK

Klimaat en landbouw – Klimaatbestendige productie (project Noord-Nederland WUR) (brochure)

Klimaatverandering longread – Voedselgewassen, droogte en meer… (WUR)

Droog, droger, droogst – klimaatbuffers (Natuurmonumenten)

Natuurlijke Klimaatbuffers

Extreem weer en klimaatverandering (Verheggen Blog)

World Weather Attribution (WWA) – Droughts

WWA Artikel: hittegolf Europa

Nature Science artikel: ‘Droughts heatwaves and floods: How to tell when climate change is to blame

AMS brochures: Explaining extreme events from a climate perspective (American Meteorological Society)

 

© 2018 GeoSpatie

De Klimaatwet

Wat wil jij weten over de klimaatwet? De vorige week gepresenteerde klimaatwet legt een basis voor ons klimaat. Houden we hiermee in de toekomst droge voeten? En hoe verhoudt de wet zich tot vergelijkbare voorstellen uit onze buurlanden?

'Zeven fracties presenteerden gisteren na maandenlange onderhandelingen de nieuwe Klimaatwet. ' AD 28 juni

Klimaatwijs geeft een overzicht met voorbeelden uit andere landen, het huidige nieuws en de aanloop naar de wet.

Om te beginnen de geformuleerde doelen:

Het hoofddoel is het verminderen van de broeikasuitstoot met 95 procent in 2050 ten opzichte van 1990. Deze afspraak wordt wettelijk vastgelegd. Daarnaast is er een tussendoel; het streven om in 2030 49 procent reductie te halen.

De partijen willen dat de energieproductie in 2050 CO2-neutraal is.

Daarnaast komen er een vijfjaarlijks klimaatplan en een jaarlijkse klimaatdag.

Kritische en vrolijke noten zijn er uiteraard ook. Ze geven een ander perspectief:

“Het heeft iets geks om het klimaat te regelen via een landelijke wet. Vervuiling stopt niet bij de grenzen. Daarom is het goed om zo’n schone buur te hebben, vooral bij oostenwind.”

Trouw Opinie – 30 juni jl.

En niet geheel onbelangrijk, een korte uitleg over het klimaatakkoord en de klimaatwet:

Verschil Klimaatwet en Klimaatakkoord

“Op dit moment werken zeven politieke partijen in de Tweede Kamer aan de zogenoemde Klimaatwet. Het wetsvoorstel legt vast met hoeveel Nederland de CO2-uitstoot terugdringt in 2030 en 2050. Een Klimaatwet geeft iedereen (burgers en bedrijven) zekerheid over de weg die Nederland inslaat. De gesprekken over het Klimaatakkoord moeten leiden tot concrete maatregelen waarmee Nederland het doel om de CO2-uitstoot in 2030 vrijwel te halveren, waarmaakt.”

Website klimaatakkoord (Veelgestelde vraag 8)

De bronnen op een rij:

Actueel

NOS  – Klimaatwet komt er, maar niet alle doelen afdwingbaar (27 juni)

Volkskrant – Met ‘historische’ klimaatwet kan iedereen uit de voeten (27 juni)

Volkskrant – Tweede Kamer belooft zichzelf met historische klimaatwet: … (27 juni)

Trouw – Daar is ie dan de veelbesproken klimaatwet (27 juni)

NRC – Nederland, niet langer het vieze jongetje in de EU? (27 juni)

Trouw – De Klimaatwet heeft alleen politieke waarde (29 juni)

Volkskrant – De kronkelige weg naar de klimaatwet (29 juni)

Buitenlandse klimaatwetten

The Climate Act – Sweden (2018)

The Climate Change Act – United Kingdom (2008)

Climate Change Act – Finland (2015)

The Danish Climate law

News – Norwegian Parliament approves new climate change law (2015)

General law on Climate Change – IEA – Mexico (pdf)

Climate Change Act Victoria State Government – Australia (2017) 

Government’s Climate Plan – Frankrijk (2017)

Global Action on Climate Change (The Paris Agreement – The Kyoto Protocol)

Europese aanpak klimaatverandering (Europa Nu)

Diverse

Milieudefensie – Breed gesteunde klimaatwet

Milieudefensie – Tijdlijn wet (sinds 2008)

Milieudefensie – Klimaatwet is het beste recept

Urgenda Klimaatzaak (uitspraak hoger beroep volgt oktober 2018)

Omgevingswet als klimaatwet? Onderzoek RUG (2016)

Aanloop naar de wet

NOS – Klimaatwet bijna rond (19 juni)

Initiatiefvoorstel – Eerste Kamer der Staten-Generaal (incl. nota van wijziging 27 juni 2018 – ontvangen)

Aanpak Klimaatwet en Klimaatakkoord – Brief Minister Wiebes aan regering (dec. 2017)

Initiatiefvoorstel – Tweede Kamer der Staten-Generaal (Klaver e.a.) (2016)

Klimaatakkoord

Website Klimaatakkoord

Klimaatakkoord en klimaatberaad (incl. organogram onderaan)

Sectortafels en klimaatberaad (tbv klimaatakkoord) (Ministerie EZK)

NOS – Wiebes wil energieakkoord in 2018 klaar hebben (over de klimaattafels) (2017)

 

© 2018 GeoSpatie

Antarctisch smeltproces

Het smeltproces op Antarctica is in beeld gebracht door het vakblad Nature. Onderzoek van de afgelopen 25 jaar is verzameld en in een artikel bij elkaar gezet.

Antarctica – Satellietfoto NASA – bron: Wikipedia

In de media en internetwereld is hier veel over naar voren gebracht. Een aantal belangrijke thema’s kan Klimaatwijs hier alvast uit destilleren. Daarnaast een aantal belangrijke bronnen en informatie op een rij.

Zeespiegelstijging

Gevoeligheden in het klimaat

Kantelpunten

 

Nature artikel

Universiteit Utrecht – nieuws 13 juni

Trouw

Volkskrant

NOS

KNMI Antarctica (Uitleg over)

Tipping point ahead – kantelpunten – scholierensite (Bericht klimaatwijs)

Netherlands Earth System Science Center (NESSC)

Warm winds Antarctica (NESSC – mei 2018)

Meer Antarctica .. (Verheggen Blog)

© 2018 GeoSpatie

VPRO Tegenlicht Toerisme

Het programma VPRO Tegenlicht belicht het thema massatoerisme, de grootst groeiende industrie ter wereld, en het brengt in beeld welk effect ons huidig toerisme op de aarde heeft. Klimaatverandering blijft daarbij niet onbesproken. ‘Reizen is het nieuwe roken.’

Waar ga jij naartoe deze zomer..? En hoe?

Klimaatwijs op reis

Wil jij weten wat de klimaatimpact is van jouw vakantie? Doe dan de check met de nieuwe tool van Milieu Centraal.

Reizen is het nieuwe roken (Bekijk de aflevering) (VPRO Tegenlicht)

Meer afleveringen duurzaamheid (VPRO Tegenlicht)

De prijs van vliegen (artikel)(VPRO Tegenlicht)

Klimaatstrip ‘Vluchtgedrag’ – Kanai

Conscious Travel (reisbureau)

Toerisme trekt zware wissel op het klimaat (Trouw 7 mei 2018)

Klimaatwijs op vakantie – Tool! (Milieu Centraal)

Klimaatwijs op vakantie  – Nieuwsbericht (Milieu Centraal)

Tourism’s impact on climate change and its mitigation challenges (TU promotieonderzoek P. Peeters)

 

© 2018 GeoSpatie

Kunstig of Gunstig

Moet de wetenschapper het volk overtuigen? Een mooie discussie van het cabaretduo Jan en Daan (in Trouw), in het kader van de politieke formatievorming van het moment.

Onderliggende vraag hierbij is waarschijnlijk; welke doelgroep neemt zijn verantwoordelijkheid voor de klimaatproblematiek? Of nemen we elk onze eigenlijke verantwoordelijkheid wel goed op? Dan kun je snel en gemakkelijk doen en twijfelen of we de aarde wel warmer maken (dat is kunstig). Of afschuiven op een ander, dat is helemaal gemakkelijk en gunstig.

Het duo verwoordt: “Dus kijkt het individu naar de overheid, de overheid wijst naar het bedrijfsleven en het bedrijfsleven zegt: de burger vraagt, dus wij leveren. Aan dat patroon valt niet eenvoudig te ontkomen. Veel gemakkelijker is het dan om de brenger van de boodschap, de wetenschapper in dit geval, nogmaals te bevragen en deze zelfs in twijfel te trekken.”

De burger, de wetenschapper, de politiek óf de overheid … Nee, iedereen kan zijn stukje verantwoordelijkheid oppakken en samen kunnen we het verbinden. Dat is pas kunstig en gunstig.

Neem eens een kijkje bij een ander, bijvoorbeeld politiek, samenlevingeducatie, bedrijfslevenwetenschap of kunst.

Trouw artikel d.d. 17 juni 2017

Jan en Daan

Klimaat in alle geledingen

Klimaat issues zijn tegenwoordig terug te vinden in alle geledingen. Waar voorheen vooral de wetenschap actief was in klimaat en klimaatverandering onderwerpen, is nu ook de rest van de wereld wakker geschut. Het NOS journaal van woensdag 31 mei jl. stipt dit aan.

En Klimaat Wijs maakt een onderverdeling in gelijke geledingen of thema’s.

Als tegenwicht op de handelswijze van Trump wordt het belang genoemd van maatschappij (samenleving), bedrijven, staten en burgemeesters (politiek en overheid) en wetenschap.  Leo Meyer (klimaatonderhandelaar) en Louise van Schaik (Clingendael) doen hier verslag van.

Klimaat WIJS ziet daarbij Educatie en Kunst als aanvulling op genoemde geledingen.

NOS bericht dd 31 mei 2017 (circa minuut 5.30)

Instituut Clingendael Research Dossiers (Sustainability)

© 2018 Klimaat || Wijs

Thema gemaakt door Anders NorenBoven ↑