Klimaat || Wijs

Bronnen & initiatieven op een rij

Categorie: Klimaat || Wijs

Ons klimaat icoon

De ijsbeer ontbreekt op Klimaatwijs. Hoe kan een zo geijkt klimaaticoon ontbreken? Hoog tijd dus voor de ijsbeer om een beetje aandacht te krijgen.

World Street Painting – Arnhem 2017

Aanleiding zijn langlopende discussies op het internet over het ijsbeer icoon. Welk icoon gaat de komende decennia onze klimaatdiscussies vergezellen? Moet de ijsbeer wijken, blijft hij overeind of maakt hij plaats voor een ander beeldmerk? En wat zegt ons ijsbeer icoon over de manier waarop we nu klimaatzaken interpreteren of aanpakken?

Al geruime tijd lopen er discussies over het ijsbeer icoon op internet. Op de Dag van het Klimaat is dit een mooi onderwerp om onder het voetlicht te brengen, dacht Klimaatwijs. Jaren heeft de ijsbeer dienst gedaan als icoon voor smeltend ijs en een mogelijk veranderend klimaat.

De ijsbeer was een opstap om over de gevolgen van de klimaatverandering op de noordpool te praten en de discussie open te trekken naar de gevaren van de olie-industrie, de visindustrie en de problemen van miljoenen inheemse groepen in het poolgebied.

De Morgen – 23 oktober (Greenpeace-woordvoerder Joeri Thijs)

De ijsbeer is in de loop der tijd een iconisch symbool geworden van de gevolgen van klimaatverandering.

Er was eens een ijsbeer.. (klimaatblog Verheggen)

Er was eens een ijsbeer…

Het mooie van een icoon is dat het symbool staat voor iets en de situatie versimpelt. Maar een complex onderwerp versimpelen tot een beeld kan fixatie geven. Maar als je versimpelt en fixeert lijken wetenschappelijke nuances te verdwijnen. Doet de ijsbeer dan nog wel recht aan de complexiteit van het onderwerp en trekt het gros van de mensen geen verkeerde conclusies uit het al dan niet uitsterven van een soort. ‘Met een groeiende of gelijkblijvende ijsbeerpopulatie hebben we dus geen klimaatprobleem’, zou men gemakkelijk kunnen beweren.

De wetenschap over de ijsbeerpopulatie:

De ijsbeerpopulatie is tot nu toe relatief stabiel, maar dat kun je niet zo maar extrapoleren naar de toekomst. Biologische effecten zijn vaak niet-lineair, en hun afhankelijkheid van zee-ijs betekent dat ijsberen zeer waarschijnlijk in de problemen zullen komen door de verdergaande opwarming.

Naast het slinkende drijfijs zijn er tegenwoordig ook andere factoren die de ijsbeer negatief beïnvloeden, zoals menselijke nederzettingen, industriële activiteiten, jacht, bio-accumulatie van chemicaliën, en kleinere zeehonden populaties.

Er was eens een ijsbeer…

De wetenschap is zich, wellicht mede door de ijsbeer discussie, gaan afvragen wat haar rol is in de communicatie over het complexe onderwerp klimaatverandering. Hoe leg je uit wat er in de klimaatwereld gebeurd en waar leg je nuances. En wiens rol of verantwoordelijkheid is dat? Die van de hardcore wetenschapper, de wetenschapsblogger, de journalist of …

De tijd sinds deze discussies is waarschijnlijk al veranderd; met een dag van het klimaat, een klimaatakkoord op stapel en onnoembare initiatieven van bedrijven om meer koers naar duurzaamheid te zetten. Heeft de ijsbeer dan toch zijn dienst al bewezen en kunnen we op zoek naar een ander icoon? Of blijft de ijsbeer onverwoestbaar..

“..mits oordeelkundig gebruik is de ijsbeer een onverwoestbaar icoon om de klimaatcrisis op de agenda te krijgen.”

De Morgen – 23 oktober

Een ‘klimaatcrisis’ lijkt dus inmiddels op de agenda, in ieder geval van steeds meer initiatieven als je Klimaatwijs mag geloven. Als de vraag bij een groot deel van het publiek daadwerkelijk begint te verschuiven van de welles-nietes discussie (Palmen op de Noordpool, p.164-165) naar hoe we kunnen leven met een veranderend klimaat, dan hoort daar wellicht een ander icoon bij thuis.

‘..een krachtig antwoord op de klimaatcrisis vraagt dat we opnieuw verbeelden wat er in de toekomst mogelijk en wenselijk is.’

Jesse Hoffman Illuster (p.29)

Toekomstig icoon

Maar welk icoon past dan bij onze toekomstige beeldvorming. Eentje bijvoorbeeld uit de klimaatadaptatie-hoek of wellicht een die symbool staat voor de vermindering van onze broeikasgasuitstoot. Eentje die ons aanzet tot adequaat handelen zou kunnen inspireren. Misschien moeten we een geschikt symbool destilleren met een spelletje klimaatbingo (Marc ter Horst). Of wellicht heeft u al een passend idee?

Waarom de ijsbeer als symbool… (De Morgen – 23 okt.)

Er was eens een ijsbeer .. (Klimaatverandering blog – B. Verheggen)

Internet blogs, Polar Bears and Climate Change Denial (BioScience artikel)

Zal de klimaaticoon uitsterven (HIER)

Overleeft de ijsbeer de klimaatdiscussie (NRC – nov. 2017)

Palmen op de Noordpool – Marc ter Horst en Wendy Panders

 

© 2018 GeoSpatie

Palmen op de Noordpool

Ooit stonden er palmen op de Noordpool… zo begint het nieuwe kinderboek over klimaatverandering van schrijver Marc ter Horst en illustrator Wendy Panders. Met dit rijk geïllustreerde boek nemen zij ons mee in ‘het grote verhaal van klimaatverandering’ en beginnen bij de geschiedenis van de aarde, toen er inderdaad nog palmen op de Noordpool groeiden.

Van de vroege geschiedenis van het klimaat, via ijstijden en mammoeten komen we bij onderzoek, gevolgen en oorzaken van klimaatverandering. Ook een doorkijkje naar de toekomst, energie en de discussies omtrent dit heikele onderwerp blijven niet onbespraakt. Met rake taal weet Marc ter Horst de lezer mee te nemen in verhalen en anekdotes die tot de verbeelding spreken. Wendy vult dit treffend aan met toepasselijke afbeeldingen. Nergens eerder is het complete verhaal zo compact en helder verteld.

Wetenschappers in beeld – Wendy Panders

Klimaatverandering krijgt een gezicht

Wendy en Marc geven klimaatverandering een gezicht. Nergens eerder heb ik zoveel relevante afbeeldingen over dit onderwerp bij elkaar gezien, compleet met onderbouwende teksten en humor. Los van de welbekende plaatjes die wij al snel associëren met klimaatverandering, zoals ijsberen, pinguïns of gletsjers, krijgen in dit boek ook belangrijke onderzoekers een gezicht. Deze beelden blijven hangen in je geheugen, beter dan welke namen in studieboeken ook.

Handboek voor de jeugd
Dit ‘handboek’ over het klimaat is een niet weg te denken aanwinst voor onze huidige beeldvormende maatschappij, waarin we wat moeten met klimaatverandering. Dit thema raakt ons allemaal en misschien wel het meest de jeugd. ‘Alleen als je het snapt, kan je er iets aan doen’, was de uitspraak op de feestelijke presentatie van het boek.

Marc ter Horst en Wendy Panders tijdens de feestelijk boekpresentatie op GeoFort

‘We moeten wat met klimaatverandering..’

                  ‘Alleen als je het snapt, kan je er iets aan doen’.

                               “Een boek dat er moest zijn en dat is er nu.”

Over het boek..

Palmen op de Noordpool (Marc ter Horst)

Wendy Panders Illustraties

Eindelijk, een echt kinderklimaatboek (Trouw –  3 sept.)

Palmen op de Noordpool – the movie

Gottmer Kinderboeken – Palmen op de Noordpool

Natuurlijk verandert het klimaat  – passage uit Hé Aardbewoner (ander boek van Marc ter Horst)

Museum GeoFort

Buitenlandse kinderboeken over klimaat

Weather and Climate –  Usborn

Weather Climate Change – Usborn

Unsere Erde  – Ravensburger

Palmen onderzoek 2009

Onderzoek Palmbomen Noordelijke IJszee – (Volkskrant 2009)

Palmen op de Noordpool (KNAW – radiofragment)

 

© 2018 GeoSpatie

De Klimaatwet

Wat wil jij weten over de klimaatwet? De vorige week gepresenteerde klimaatwet legt een basis voor ons klimaat. Houden we hiermee in de toekomst droge voeten? En hoe verhoudt de wet zich tot vergelijkbare voorstellen uit onze buurlanden?

'Zeven fracties presenteerden gisteren na maandenlange onderhandelingen de nieuwe Klimaatwet. ' AD 28 juni

Klimaatwijs geeft een overzicht met voorbeelden uit andere landen, het huidige nieuws en de aanloop naar de wet.

Om te beginnen de geformuleerde doelen:

Het hoofddoel is het verminderen van de broeikasuitstoot met 95 procent in 2050 ten opzichte van 1990. Deze afspraak wordt wettelijk vastgelegd. Daarnaast is er een tussendoel; het streven om in 2030 49 procent reductie te halen.

De partijen willen dat de energieproductie in 2050 CO2-neutraal is.

Daarnaast komen er een vijfjaarlijks klimaatplan en een jaarlijkse klimaatdag.

Kritische en vrolijke noten zijn er uiteraard ook. Ze geven een ander perspectief:

“Het heeft iets geks om het klimaat te regelen via een landelijke wet. Vervuiling stopt niet bij de grenzen. Daarom is het goed om zo’n schone buur te hebben, vooral bij oostenwind.”

Trouw Opinie – 30 juni jl.

En niet geheel onbelangrijk, een korte uitleg over het klimaatakkoord en de klimaatwet:

Verschil Klimaatwet en Klimaatakkoord

“Op dit moment werken zeven politieke partijen in de Tweede Kamer aan de zogenoemde Klimaatwet. Het wetsvoorstel legt vast met hoeveel Nederland de CO2-uitstoot terugdringt in 2030 en 2050. Een Klimaatwet geeft iedereen (burgers en bedrijven) zekerheid over de weg die Nederland inslaat. De gesprekken over het Klimaatakkoord moeten leiden tot concrete maatregelen waarmee Nederland het doel om de CO2-uitstoot in 2030 vrijwel te halveren, waarmaakt.”

Website klimaatakkoord (Veelgestelde vraag 8)

De bronnen op een rij:

Actueel

NOS  – Klimaatwet komt er, maar niet alle doelen afdwingbaar (27 juni)

Volkskrant – Met ‘historische’ klimaatwet kan iedereen uit de voeten (27 juni)

Volkskrant – Tweede Kamer belooft zichzelf met historische klimaatwet: … (27 juni)

Trouw – Daar is ie dan de veelbesproken klimaatwet (27 juni)

NRC – Nederland, niet langer het vieze jongetje in de EU? (27 juni)

Trouw – De Klimaatwet heeft alleen politieke waarde (29 juni)

Volkskrant – De kronkelige weg naar de klimaatwet (29 juni)

Buitenlandse klimaatwetten

The Climate Act – Sweden (2018)

The Climate Change Act – United Kingdom (2008)

Climate Change Act – Finland (2015)

The Danish Climate law

News – Norwegian Parliament approves new climate change law (2015)

General law on Climate Change – IEA – Mexico (pdf)

Climate Change Act Victoria State Government – Australia (2017) 

Government’s Climate Plan – Frankrijk (2017)

Global Action on Climate Change (The Paris Agreement – The Kyoto Protocol)

Europese aanpak klimaatverandering (Europa Nu)

Diverse

Milieudefensie – Breed gesteunde klimaatwet

Milieudefensie – Tijdlijn wet (sinds 2008)

Milieudefensie – Klimaatwet is het beste recept

Urgenda Klimaatzaak (uitspraak hoger beroep volgt oktober 2018)

Omgevingswet als klimaatwet? Onderzoek RUG (2016)

Aanloop naar de wet

NOS – Klimaatwet bijna rond (19 juni)

Initiatiefvoorstel – Eerste Kamer der Staten-Generaal (incl. nota van wijziging 27 juni 2018 – ontvangen)

Aanpak Klimaatwet en Klimaatakkoord – Brief Minister Wiebes aan regering (dec. 2017)

Initiatiefvoorstel – Tweede Kamer der Staten-Generaal (Klaver e.a.) (2016)

Klimaatakkoord

Website Klimaatakkoord

Klimaatakkoord en klimaatberaad (incl. organogram onderaan)

Sectortafels en klimaatberaad (tbv klimaatakkoord) (Ministerie EZK)

NOS – Wiebes wil energieakkoord in 2018 klaar hebben (over de klimaattafels) (2017)

 

© 2018 GeoSpatie

Hands-on? Klimaat!

Aandacht voor het klimaat, dat vroeg de kunstenaar Lorenzo Quinn vorig jaar met deze handen op een gevel in Venetië. Aandacht voor klimaatverandering en aandacht voor de zeespiegelstijging, waarvoor een stad als Venetië kwetsbaar is. Hebben wij deze aandacht een jaar later nog?

Kwetsbaarheid

Venetië is niet alleen kwetsbaar voor de zeespiegelstijging, maar ook voor het massatoerisme. Teveel mensen bezoeken de stad, waardoor de stad bijna bezwijkt onder haar eigen succes. En massatoerisme maakt op zijn beurt ook het klimaat weer kwetsbaar. Maar wie wil er nou niet die handen in het echt bewonderen? Wie wil er niet eenmaal in zijn leven dat unieke boottochtje ervaren door de zonnige straten van Venetië?

De boodschap van Quinn

Volgens Quinn is er samenwerking en ondersteuning nodig van onze en de toekomstige generatie, om vraagstukken over klimaatverandering op te lossen. De handen van zijn zoon geven ‘Support’, zoals hij zijn handenkunstwerk heeft genoemd.

Desondanks, met enkel een beetje support zijn complexe vraagstukken als klimaatverandering of massatoerisme moeizaam op te lossen. Het is wel een start. Deze vraagstukken verdienen op zijn minst onze blijvende aandacht, support, maar ook actie. Hands-on klimaat dus!

Klimaat||Wijs

Lorenzo Quinn

VPRO Tegenlicht toerisme

De boodschap van Quinn om ons te verenigen (Creators)

Armen beschermen Venetië tegen klimaatverandering (Lonely Planet)

Support.. de handen van Quinn (Beleef Venetië)

Aandacht voor het klimaat (Paradijsvogels magazine)

© 2018 GeoSpatie

Het hebzuchtgas

Harvey of Hovarde..  een sprookje naar de werkelijkheid?

We zijn het misschien alweer een beetje vergeten, maar de heftigheid van de orkaan Harvey loog er niet om. Zodra de actualiteit voor onze ogen verdwijnt, is het niet meer urgent. Of toch wel..

Wij zijn de natuur, we zijn onderdeel van het het klimaat en met de gevolgen van de veranderingen moeten we allemaal vroeg of laat omgaan. We bevinden ons namelijk allen in de natuur. Ook als we in een stad wonen kan de natuur ons treffen.

Jan Terlouw poogt met zijn sprookje Het hebzuchtgas ons aan het denken te zetten. En met name de jeugd in opstand te laten komen. De jeugd heeft de toekomst in handen, volgens hem.

De hoofdpersoon in zijn boek, Julia, moet rennen voor haar leven. Heel de stad Hovarde, waar de jonge Julia studeert, stroomt onder water door een orkaan in de categorie drie en later vijf:

“Enkele uren later stond het water ongeveer drie meter hoog in de stad. Nu steeg het niet meer noemenswaardig. De geluiden waren niet meer de geluiden die je anders hoorde in Hovarde. Geen motorgeronk van auto’s. Geen gezoem van apparaten. Geroep, dat wel. Geroep van steeds schorrer wordende stemmen. In de verte zag Julia een roeiboot, die langzaam door de volgelopen straten gleed…”

Het hebzuchtgas, p.14.

Met de orkaan als introductie neemt Terlouw ons mee in de wereld van Julia. Een jonge studente die echt iets wil bereiken en met ambitie en volharding stage gaat lopen bij het bedrijf Solide.  De huidige energieopwekking, het opwarmende klimaat en de rijzende afvalproductie baren haar zorgen. Met veel moed en doorzettingsvermogen en een aantal nieuwe vrienden, brengt ze uiteindelijk veranderingen teweeg.

Hebzuchtgas

Het hebzuchtgas is een vervelend goedje dat in stenen zit en dat we allemaal inademen. Echter hoe hoger je zit hoe minder zuurstof en hoe meer hebzucht je dus binnen krijgt. Directeuren in wolkenkrabbers zijn dus een logische prooi in het sprookje. Deze bazen of directeuren willen alsmaar meer geld en aanzien ten koste van het klimaat en het milieu. Julia en haar vrienden verzinnen een list om ze van hun hebzucht af te laten komen.

Het hebzuchtgas Jan Terlouw (boekrecensie)

Vroege Vogels BNN Vara (radiofragment)

‘Touwtje uit de brievenbus’ De Wereld Draait Door (videofragment)

‘Mijn droom is dat de jeugd in opstand komt’ Trouw artikel (11 maart 2018)

@JanTerlouw (Twitter)

Over orkanen en klimaatverandering

Orkanen zijn een heftig natuurfenomeen en spreken goed tot de verbeelding. Zo ook in het sprookje van Terlouw. De koppeling met klimaatverandering is echter een ingewikkelde kwestie. Wetenschappers geven aan dat er veel nuances zijn en dat een eenduidig beeld daarom lastig is te geven. Hieronder toch een kleine greep uit de beschikbare orkanen informatie:

Extreme regen orkaan Harvey (KNMI)

Hoe zit het nu met orkanen? (Verheggen blog)

Komen er meer orkanen? (HIER Staat van het Klimaat 2016)

Harvey, Irma, Jose.. (Duurzaamnieuws)

 

© 2018 GeoSpatie

Beste klimaatgenoot

Welkom! Klimaat Wijs gaat van start. Play,… hoor jij een trieste melodie? Of juist positieve klimaatgeluiden?

Wellicht is het laat, maar toch zijn we met velen goed bezig om de aarde te behoeden voor een aantal graden opwarming. Vanuit verschillende hoeken komen inspirerende initiatieven om de klimaatproblematiek te begrijpen, te onderzoeken, te tonen of te beheersen. Ben je misschien nieuwsgierig welke bronnen en initiatieven er zijn? Wil jij graag Klimaat Wijs-er worden?

Klimaat Wijs vertelt, liefst elke dag, een klimaatverhaal uit een van de thema’s politiek,  samenleving, bedrijfsleven, educatie, wetenschap of kunst. De thema’s kunnen dichtbij huis zijn of verder weg; op wereldschaal of lokaal niveau. Alles kan en verbinding tussen de thema’s is er volop. Niks is buitengewoon in de klimaatwereld en alles verandert. Dus laat je verrassen!

Veel leesplezier,

namens de redactie

Klimaat || Wijs

 

PS Heb je suggesties, laat het ons horen klimaatwijs@geospatie.nl.

 

Inspirerende initiatieven (bericht d.d. 29 mei)

Belang dagelijkse klimaatberichtgeving (KNMI)

 

 

© 2017 GeoSpatie

En binnenkort..

Klimaat Wijs verwacht binnenkort met een aantal aanvullingen te komen. Zoals kinderboekenserie de Klimaatjes (educatie), het NESSC (wetenschap), Platform Arnhem Klimaatbestendig (samenleving), ..

Fysisch-Geografische zones

Klimaat Kaart Wereld bron: Thinglink.com (interactieve kaarten)

Jan Terlouw met Hebzucht Gas (educatie), Het Norwegian Polar Institute (internationaal) en meer.

Inspirerende initiatieven

Klimaatinitiatieven, … ze zijn er talrijk. En elke dag komen er nieuwe bij in de klimaatwereld. Is dat een teken van positieve verandering? Of slechts een spot op de kaart? Klimaat Wijs brengt overzicht aan in de wirwar aan initiatieven. Een sprong in het diepe…

Hoe dieper we komen, hoe meer we verstrengeld raken in de dichtheid aan informatie. De klimaatwereld is actief en het wereld wijde web biedt een enorme schat informatie. Maar de glans van elk initiatief raakt gemakkelijk zoek in het grotere geheel: de ‘diepzee aan klimaatinformatie’.

Klimaat Wijs vindt het tijd voor elk initiatief om te stralen. Tussen zijn broertjes en zusjes in het grotere geheel. Elk initiatief heeft zijn eigen glans of nadruk en verdient unieke aandacht. Van klimaatadaptatie tot onderzoek, van kunst tot beleid en van nieuw tot oud. Ze horen allemaal thuis bij Klimaat Wijs. Inspirerend voor elkaar, door de verbinding met elkaar.

Bij Klimaat Wijs, krijgt elk initiatief een doelbewust plekje midden op de klimaatkaart. Welk initiatief verdient volgens jou een plekje op de kaart? Laat het ons weten klimaatwijs@geospatie.nl.

Beste Klimaatgenoot (bericht d.d. 07 december)

 

© 2017 GeoSpatie

© 2018 Klimaat || Wijs

Thema gemaakt door Anders NorenBoven ↑