Klimaat || Wijs

Bronnen & initiatieven op een rij

Jaar: J

Klimaatvragen?

Heb jij klimaatvragen, zoals wat is eigenlijk een broeikasgas? Zorgt CO2 voor een groenere aarde of wat is de rol van de zon in de opwarming van de aarde? Wil jij een antwoord op dit soort vragen? Dan moet je bij onderstaande initiatiefnemers zijn..

Veelgestelde klimaatvragen

De vraag naar feiten over klimaatverandering hangt in de lucht. Ook ik hoor de laatste tijd steeds vaker de roep om  klimaatvragen, zowel in privékringen als in zakelijke contreien. ‘Wat is waar en wat niet? Kun je even de feiten voor mij op een rij zetten’?,  is vervolgens de vraag. ‘Ik zie ze graag op een presenteerblaadje’, klinkt het bij een borrel.

Wat is de zin en onzin in klimaatdiscussies?

Wat zijn de fabels en de feiten over CO2?

Welke feiten en ficties zijn er in het klimaatvraagstuk?

Wat is nu echt waar, en wat niet?

Recentelijke zijn er een aantal partijen aan de slag gegaan. Kenners uit het vakgebied, zoals het KNMI, wetenschappers als Bart Verheggen en anderen, in samenwerking met media zoals NU.nl. Klimaatwijs zet hier de initiatieven aan klimaatvragen op een rij:

Nu.nl

Nu.nl is recent gestart met een serie klimaatvragen, die worden beantwoord door wetenschappers. Vandaag deel 1: ‘Hoeveel warmer wordt het nou eigenlijk?’ Je kan de serie volgen of zelfs je eigen vraag stellen. Wie weet wordt jouw vraag binnenkort dan beantwoord via Nu.nl. Stel jouw prangende klimaatvraag hier.

Media, blogs en meer

Ook in de media is er momenteel aandacht voor klimaatvragen. Het Algemeen Dagblad en De Morgen bijvoorbeeld hebben achttien prangende klimaatvragen getoond in hun artikel ‘Klaar met alle meningen over klimaatverandering? Dit zijn de feiten’. Deze lijst beantwoordt vragen als ‘Waarom zou de mens dan nu de oorzaak zijn?’ Of ‘Wat merken we nu al van het broeikaseffect?’. Ook De Standaard bundelt vragen onder het mom van: dit moet u weten om te kunnen meepraten in het klimaatdebat.

Klimaatblog Bart Verheggen geeft ons de wetenschappelijke feiten over broeikasgassen met de vraag ‘Wat is eigenlijk een broeikasgas?’. Waarom is een dergelijk gas een broeikasgas? Hij legt dit uit op moleculair niveau. En wat gebeurt er vervolgens als er meer broeikasgassen in de atmosfeer komen?

Ook Milieucentraal stipt enkele feiten aan in hun kort en bondige verhaal Klimaatverandering. de temperatuur op aarde stijgt en wat zijn de gevolgen, voor Nederland en de wereld. En wat is eigen CO2-voetafdruk bijvoorbeeld.

En ook het HIER klimaatwoordenboek geeft enkele handige weetjes over wat bepaalde termen in de klimatologie en een veranderend klimaat betekenen. Wat betekent bijvoorbeeld het begrip permafrost en hoe verandert dat in tijden van een warmer wordende aarde? Maar ook zeespiegelstijging, koolstofkringloop, het Kyoto-Protocol en warmtetransitie staan hierin vermeld.

KNMI-Klimaatberichten

Sinds een jaar of twee heeft het KNMI klimaatberichten in het leven geroepen. Inmiddels is er een hele database aan berichten opgebouwd met meer dan honderd klimaatissues. Neem een kijkje in deze database en kom meer te weten over klimaatfluctuaties, CO2-metingen, orkanen, droogte of zonkracht.

Voorloper klimaatvragen.. 

Wist je dat? Enkele jaren geleden heeft het Platform Communication on Climate Change (PCCC) een set aan klimaatvragen ontwikkeld, de FAQ’s van Klimaatportaal. Deze zijn nog steeds online te vinden, er moet uiteraard een kanttekening bij geplaatst worden dat dit FAQ’s zijn van circa 10 jaar geleden. Maar de werking van ons klimaatsysteem verandert gelukkig niet zo snel, dus neem gerust eens een kijkje in dit klimaatdossier (bijvoorbeeld bij oorzaken) en het bijbehorende scholierendossier, bedoeld voor onder meer profielwerkstuk informatie.

Boeken met feiten 

Tot slot een aantal boeken die ingaan op de feiten en fabels over het klimaat. De een wat ouder dan de ander, maar zeker niet minder interessant en onwaar.

“Wat is er aan de hand met het weer in Nederland en België?”

Klimaatverandering, H. Geurts & R. van Dorland 2005

Klimaatverandering, wat is er aan de hand met het weer in Nederland en  België geeft in mooie bewoordingen en spannende titels een kijkje in de klimaatwetenschap, van waarnemingen tot klimaatmodellen. Bijvoorbeeld de wolken van binnen bekeken. Geschreven door (oud) KNMI-persvoorlichter Harry Geurts en klimaatwetenschapper Rob van Dorland.

Ook wetenschapper en hoogleraar Pier Vellinga heeft zich in 2011  gewaagd aan het verhalen van feiten, fabels en open vragen over het klimaat met zijn boek Hoezo Klimaatverandering. In vragende vorm behandelt hij een aantal belangrijke klimaatzaken, zoals wordt de invloed van de mens op het klimaat overschat? Of Hoe erg is dat, een iets warmere wereld? Achterin het boek doet hij letterlijk verslag van feiten, bijbehorende fabels en, niet geheel onbelangrijk voor een wetenschapper, onzekerheden.

Een wat ouder en buitenlands exemplaar is De feiten over Klimaatverandering van Dinyar Godrej uit 2001. Voorzien van mooie schematische afbeeldingen gaat dit boek in op de gevolgen van onder meer gezondheid van de mens, gevolgen voor de landbouw en voedselproductie en bijvoorbeeld de politiek over klimaatverandering.

“Ik kwam erachter dat wetenschappers praktisch nooit zeggen dat ze ergens zeker van zijn, zelfs niet als dat voor meer dan negentig procent wel het geval is.”

Inleiding, p.11, De feiten over Klimaatverandering, D. Godrej, 2001

Naast feiten- en fabelboeken zijn er natuurlijk ook nog een heleboel andere waardevolle boeken over klimaatverandering geschreven, met de werking van het broeikassysteem en zo meer. En zeker niet te vergeten de kinderboeken waarin vaak in goede en heldere taal basiskennis over ons klimaatsysteem aan bod komt. Vaak als onderdeel van een encyclopedie, schoolboek of anderszins.

Het meest recente en compleet geïllustreerde (kinder)boek over klimaatverandering is Palmen op de Noordpool.

Klimaatvragen series

Nu serie – Hoeveel warmer wordt het nu eigenlijk? (7 april)

Nu serie – Hoe komt het dat de temperatuur stijgt..(5 april)

KNMI – klimaatberichten database (Karin van der Wiel)

KNMI- honderdste klimaatbericht (zoek op thema)

Platform Communication on Climate Change – Veelgestelde vragen klimaat 

Milieucentraal – Klimaatverandering

HIER Klimaatwoordenboek (2017)

Enkele voorbeelden..  klimaatvragen 

Wat is eigenlijk een broeikasgas? (Bart Verheggen blog – 08 april)

Hoe zijn oude klimaatvoorspellingen … rol van de zon’ (KNMI nieuws – 12 maart)

Media

AD – Klaar met alle meningen.. (05 april 2019)

Nu.nl – Klimaat Rubriek

Scholieren en studenten

Scholierendossier – Initiatief van het Platform Communication on Climate Change

Tipping Point Ahead – Scholierenwebsite van het Netherlands Earth System Science Centre (NESSC)

Internationaal

Facts climate change – Usborne

FAQ’s Climate Change – Michigan State University

De Standaard – Het klimaatdebat in 33 vragen, dit moet u weten om te kunnen meepraten

Voorloper klimaatvragen

Platform Communication on Climate Change – Veelgestelde vragen klimaat 

FAQ – De werking van ons klimaatsysteem

Klimaatportaal – PCCC (Klimaat voor Ruimte)

 

© 2019 GeoSpatie

Klimaatprotesten

Zondag 10 maart is de landelijke mars voor het klimaat. De stakingen georganiseerd door scholieren zijn al even gaande, maar zeker nog niet ten einde en klimaatprotesten wereldwijd nemen nog steeds toe.

In Nederland stonden begin februari duizenden scholieren op het Malieveld. Het eerste Nederlandse gevolg van de aanzet van schoolstakingen van het Zweedse meisje Greta Thunberg.  ‘Alles zal moeten veranderen en wel vandaag’, was een van haar wijze uitspraken, die aanleiding hebben gegeven voor diverse schoolstakingen wereldwijd.

Aanstaande klimaatprotesten:

Klimaatmars Amsterdam 10 maart as

Klimaatspijbelen 14 maart as

Landelijke klimaatmars
Naast de jongeren spijbelacties is er zondag 10 maart een landelijke klimaatmars op de Dam in Amsterdam, georganiseerd door Milieudefensie, de FNV, Oxfam Novib, Greenpeace, DeGoedeZaak en de Woonbond. De organisaties zijn klaar met vage beloften en halve maatregelen en willen concrete afspraken. Ze roepen de regering op te kiezen voor échte oplossingen. De grote vervuilers moeten eerlijk betalen. Voor een veilige toekomst voor iedereen. Inmiddels hebben zich ruim 50 maatschappelijke organisaties en politieke partijen bij dit initiatief aangesloten.

Youth for Climate 

Youth for Climate heeft de organisatie op zich genomen en spoort jongeren aan mee te spijbelen voor het klimaat. Een signaal naar de politiek. Met hun overzichtelijke website geven ze praktische informatie, achtergrond, nieuws en een format voor verlofaanvraag bij je docenten. Uiteraard zijn ze ook actief op verschillende mediakanalen. De volgende Nederlandse stakingsactie staat gepland op 14 maart.

“Ik snap het wel. Het is meer hun klimaat dan het onze.”

Minister Wiebes (EZK) – NOS

Youth for Climate België

 

Wereldwijde initiatieven

Ook in andere landen worden acties door jongeren ondernomen, waaronder België, Australië, Duitsland, Oostenrijk en meer. Onder de naam School strike for climate of Youth Strike 4 Climate and Climate movements kun je veel informatie vinden.

 

“Het grote probleem van de mens is dat we geen langetermijngen hebben, niet verder kijken dan veertig jaar.’’ Jan Terlouw

Jan Terlouw in de  Gelderlander

Geef de Toekomst een stoel

Bij Wijs van de Week (nr.16, 2017)

Klimaatmars 10 Maart

Maak de klimaatmars groot

Ondersteunende partijen

Toolkit

Kom ook/doe mee – Milieudefensie

Klimaatprotesten

Klimaatstakingen (Pinkpolitiek) – mooi overzichtslijstje op kaart en met data

Youth for Climate.nl (website)

Youth for Climate (Facebook)

Youth for Climate.com (België)

Klimaatmars 10 maart – Maak de klimaatmars groot

Youth for Climate overzicht stakingen (Wiki)

Jonge klimaatbeweging

Greta Thunberg

Greta Thunberg (de Zweedse klimaatactiviste)

Greta Thunberg TEDx Talk – Stockholm (video)

UN plenary session – Greta Thunberg (video)

Nieuws

Rutte tegen jongeren we doen al veel … (NOS – do 7 februari)

350 wetenschappers steunen scholieren – Trouw

Klimaatspijbelaars praten met premier Rutte (Parool)

Nijmegen krijgt donderdag ….. (AD en Gelderlander)

Klimaatprotest oke maar van mijn vliegreisjes… (Trouw – 6 febr.)

Onderzoek onder scholieren

Klimaatbewustzijn in de stad – Adwin Bosschaart (HvA)

Scholierenonderzoek  (HvA nieuws)

Buitenland

School strikes 4 climate (lijst met landen en data)

Climate movement (Wiki)

The Climate Museum New York (in opwachting..) (zie Community Engagements)

Het Laatste Nieuws (HLN) Belgie – stakingsberichten

School Strike for Climate – Australie

Toekomst

Het Hebzucht Gas: sprookje over jongeren en het klimaat – Jan Terlouw

Geef de toekomst een stoel… Toekomststoel – Jan Terlouw

We bezitten geen langetermijngen … (Wijs van de Week nr. 16 2018 – Terlouw)

Overige

Klimaatwijs berichten Educatie

Scholierendossier van voormalig Platform Communication on Climate Change (Klimaat voor Ruimte)

Het informatieve boek over klimaatverandering – Palmen op de Noordpool (Marc ter Horst)

 

© 2019 GeoSpatie

Eerste Hulp Bij Klimaatverandering

In vijf stappen naar een bloeiende toekomst, voor jou én de planeet. Eerste Hulp Bij Klimaatverandering (EHBKV), het klimaatstripboek van Anabella Meijer, helpt je in eerste instantie bewust te worden van alledaagse gebeurtenissen, emoties en gedragingen rondom klimaatverandering.

Deze klimaatmaterie is niet zo ongewoon en moeilijk als ze lijkt, maar daar heb je wel sterk beeldmateriaal voor nodig met een flinke dosis humor, zoals Anabella heeft bewerkstelligd. Anders blijft klimaatverandering voor veel mensen een lastig en complex onderwerp.

Voor veel mensen is denken in abstracties onnatuurlijk en zelfs erg moeilijk. Klimaatverandering is bij uitstek een abstract concept.  Concreet taalgebruik maakt daarom gebruik van voorbeelden die dicht bij het leven van mensen staan. Klimaatverandering is abstract, maar dijkdoorbraak is concreet.

EHBKV, p.79

Van koud naar warm, of heet?

De vijf stappen in het boek lopen van koud naar warm of misschien wel heet: ‘Van koud naar warm. Van weten via voelen, willen en kunnen, zodat doen een eitje wordt (p.16).’ Ofwel van harde wetenschap (de werking van het klimaatsysteem) naar zachte wetenschap (over de menselijke geest zoals communicatie, marketing en psychologie), van herkenbare beeldverhalen naar inspirerende vooruitzichten om te komen tot daden voor je eigen inzet.

‘Van koud naar warm. Van weten via voelen, willen en kunnen, zodat doen een eitje wordt.’

EHBKV, p.16

Emotioneel klimaat

Dit rijk geïllustreerde zelfhulpboek is volgens de makers gegarandeerd schuldgevoel vrij, maar los van emoties blijven kan niet. Werp alleen al een blik op de uitdrukkingen van alle stripfiguren uit het boek en je ziet hoe emotioneel we allemaal kunnen zijn als het om klimaatonderwerpen gaat.

Als de dood voor klimaatverandering

‘Niemand bracht uit zichzelf klimaatverandering ter sprake, tenzij aan- gespoord [red.: rond de jaren ’60]. En dan komen de horrorverhalen. Maar wel vanaf een comfortabele positie: ‘Ik denk dat mijn overkleinkinderen er pas mee te maken krijgen’.  Volgens onderzoek van Bruce Tonn van de universiteit van Tennessee hebben mensen geen beeld meer van de toekomst. Een idee van de wereld over 20 jaar is er nog wel, daarna gaat het beeld op zwart. Er ligt een diep pessimisme onder.’

EHBKV, p.105

Van vliegschuldgevoelens tot romantische vlinders (vluchtgedrag, p.142 en dating, p.160), je kan het zo gek niet bedenken of het heeft met onze planeet, wij mensen of het klimaat te maken. Bijna alles is terug te voeren op klimaatverandering, meer dan wij veelal denken of voelen.

Superheld

Maar nog mooier, met dit eerste hulp ‘stappenplan’ kun je een sexy klimaatheld worden. Iedereen heeft namelijk zijn eigen superkracht (superpower) en kan die inzetten, ook als het gaat om gedragingen omtrent klimaatverandering. Vind dus je eigen pad op een positieve humoristische manier met behulp van dit boek.

Word een sexy klimaatheld, niet omdat het moet, maar omdat jij het wilt!

Welke sexy superheld wil jij worden? Neem misschien eerst een kijkje bij de verschillende klimaattypetjes of lees het allemaal hier:

EHBKV website

EHBKV boek pdf

Over Anabella Meijer (auteur) – Iedereen heeft een verhaal. Dit is het mijne…

In de media (enkele recensies en een radiofragment)

Spijkers met Koppen – Radio 2 fragment (Anabella Meijer en Aral Voskamp)

‘Hell does not sell’ over al dan niet gebruiken van alarmerende frames (Trouw- 13 jan)

Andere klimaatboeken

De Klimaatjes

Palmen op de Noordpool

 

© 2019 GeoSpatie

Brrr – Een zeeverhaal

Interesse voor de wereld om ons heen begint in onze jeugd. In Brrr een zeeverhaal nemen Lucienne Tomesen en Guy Renardeau ons mee naar de wereld van de zee.

Het verhaal vol liedjes en gedichten spreekt tot de verbeelding, is fantasierijk en verwoordt basale vragen als:

Mama, weet jij waar het water vandaan is?

p.24 –  Brrr, een zeeverhaal

Klimaatverandering of zeespiegelstijging komt niet direct aan bod in dit boek, maar interesse voor de zee kan niet vroeg genoeg beginnen. Verwondering over onderwerpen als zeespiegelstijging of plastic soep volgen later vanzelf.

‘Morgen is er weer een dag.

Ik wil niet naar huis.

Maar de zee is er morgen ook nog, lieverd.

En overmorgen. En de volgende week…

De zee is er altijd.

Altijd?

Ja. Voor altijd.’

p.36 – Brrr, een zeeverhaal

Plastic Soep en Out to Sea

Momenteel kan je in Arnhem de tentoonstelling Out to Sea The Garbage Project bezoeken. Deze tentoonstelling is een onderdeel van Arnhem Plasticvrij het initiatief van de gemeente Arnhem, de Groene Vos en Rozet om burgers en bedrijven bewust te maken van de problematiek van plastic.

Tentoonstelling Out to Sea

De Klimaatjes – Plastic Soep

De Klimaatjes (dd 31 mei 2018)

Zeespiegelstijging (Rapportage onderzoek Deltares – sept. 2018)

Plastic werkstuk en spreekbeurten info

 

© 2019 GeoSpatie

Dagboekfragment

22 februari 2019

Help, mijn ideeën en werkzaamheden stromen over… chaos en aantekeningen alom. Waar te beginnen en wat is vandaag belangrijk in de uiteenlopende discussies over klimaatverandering?

‘Mijn tijdgevoel dringt, hoe red ik de aarde?’, vraagt de alarmist in mij.

‘Mijn twijfel slaat toe, zijn mijn artikelen wel gefundeerd genoeg?’, vraagt de wetenschapper in mij.

‘Welke ideeën werk ik uit, wat wil de markt, hoe verdien ik mijn boterham?’ vraagt de ondernemer in mij.

‘Hoe versimpel ik kennis en interesseer ik de jeugd?’ vraagt de onderwijzer in mij.

‘Wat is actueel en welke verhalen moeten nu de wereld in?’ vraagt de journalist in mij.

Wat een vragen. Wie schreeuwt er het hardst? Dit nu is tijdverdrijf, ik moet aan de slag. Welke rol roept nu het hardst om haar aandacht, die mag mijn hoofdrolspeler zijn voor vandaag. Morgen weer een dag. Weer honderden klimaatberichten en een nieuwe kans..

Toch, het blijft een uitdaging een geschikt initiatief te kiezen uit de honderden, zo niet duizenden wereldwijde mogelijkheden. Om dat initiatief vervolgens te belichten op zijn of haar meest geschikte moment en te posten op Klimaatwijs.nl.

Een paar jaar geleden was die keuze duidelijk anders. Zoeken naar actualiteiten op het gebied van klimaatverandering was zoeken naar een speld in een hooiberg (zie Greta Thunberg’s verhaal als 8 jarig meisje, circa 2011) en zeker uit de niet-wetenschappelijke hoek.

Nu is de tijd dus anders. Wat een geluk! Maar wat moet de lezer met al die info. Waar heeft hij nog behoefte aan? Waar hebben wij als aardbewoners van een veranderend klimaat behoefte aan? Of spreek je daar niet over als de tijd dringt? Behoefte, we moeten veranderen, zo klinken de geluiden.

Ik denk dat er verbinding nodig is om te veranderen. Verbinding tussen alle spelers op onze planeet. Vanuit empathie voor elkaar en compassie voor de planeet waarop wij mogen leven. Maar hoe bereiken we dat? Voor die vraag heb ik vandaag nog geen eenduidig antwoord. De zon is allang onder en mijn werkdag als gepassioneerd klimaatblogger loopt ten einde.

Rest mij alleen nog het noteren van mijn inspiratiebronnen van vandaag:

Morgen volgen weer nieuwe…

De Groene Amsterdammer – Ik heb een allergie voor onzin

Bart Verheggen’s feed LinkedIn

Trouw artikel 19 februari

TedxTalk Greta Thunberg

Het verbaast me dat ….prof. Jan Rotmans over chaos en grote maatschappelijke verschuiving

 

© GeoSpatie

Antropoceen dieet

Medisch tijdschrift The Lancet pleit voor een duurzamere en gezondere voedingsstijl, goed voor zowel de planeet, de mens als het klimaat. Wereldwijde veranderingen in ons voedselsysteem zijn nu noodzakelijk, willen we onder meer de klimaatdoelen halen. Samenwerking tussen verschillende partijen uit het voedselsysteem is een grote opgave en de sleutel tot een oplossing, menen de wetenschappers.

 

Bron: de Volkskrant – The Lancet

“vlees en zuivel …produceren 60 procent van de uitstoot van broeikasgassen.”

Het Parool – Opinie

 

EAT-commission

Voedselketens (food systems) kunnen in wezen hun omgeving en de gezondheid van de mens ondersteunen, maar ons huidige Antropocene voedselsysteem bedreigt nu mens en milieu.

“For the first time in 200 000 years of human history, we are severely out of synchronisation with the planet and nature.”

The 21st-century great food transformation

Een integrale benadering voor een transformatie naar een wereldwijd duurzaam voedselsysteem is noodzakelijk (great food transformation).  De commissie EAT van The Lancet is het wereldwijde platform voor de transformatie van het voedselsysteem. De EAT commission haalt ook het IPCC aan en vertaalt de urgentie van de ‘voedselboodschap’ als volgt:

IPCC boodschap volgens The Lancet EAT commission:

‘A broad systemic societal change must start now, and one of the solutions lies within the food system.’

‘We need to act now.’

EATforum.org

Jaar van de Voeding

2019 is het jaar van de voeding, ‘Nutrition’. The Lancet gaat daarom extra aandacht besteden aan drie pijlers op wereldwijde schaal; de toename van obesitas, maar ook ondervoeding en voeding in de context van klimaatverandering. Daarbij spreekt The Lancet over een sectoraal overstijgende benadering om tot duurzame oplossingen te kunnen komen, want er liggen sociale, economische en politieke drijfveren aan de pijlers ten grondslag. Substantiële veranderingen in de sectoren en het voedselsysteem zullen uiteindelijk de mens en de aarde ten goede komen.

‘2019: the year for nutrition’

The Lancet

Triodos Bank

Ook Triodos Bank Nederland pleit voor een nieuw voedselsysteem. Het heeft geen zin om het huidige systeem aan te passen, zegt Riëlla Hollander directeur Landbouw en Voeding bij Triodos. Een meerderheid van de Nederlanders kiest overigens voor minder vlees eten, als ze zouden moeten kiezen tussen minder vlees consumeren of minder douchen. Triodos heeft onderzoek gedaan naar de keuzes en en opofferingen waartoe mensen bereid zijn voor een duurzamere samenleving.

De landbouwsector is verantwoordelijk voor 25% van de mondiale CO2-uitstoot.

Waarom wij een nieuw voedselsysteem nodig hebben – Triodos Bank

Bronnen:

Food in the Athropocene (artikel – The Lancet)

Great Food transformation (artikel – The Lancet)

EAT-commission The Lancet 

Alleen als we voortaan dit dieet volgen.. (Volkskrant – 17 januari)

Amsterdam, serveer dat plakje worst alleen nog … (Parool – 17 januari) 

We need to act now – EAT forum (IPCC artikel over climate change en food system change)

The Lancet website (home)

Waarom wij een nieuw voedselsysteem nodig hebben (De kleur van Geld – Triodos)

Nederlander verkiest minder vlees eten boven minder douchen (Triodos – onderzoek)

Zo draag je bij aan een gezonder en groener voedselsysteem (Triodos – Tijd voor echte keuzes – tips)

 

© 2019 GeoSpatie

© 2019 Klimaat || Wijs

Thema gemaakt door Anders NorenBoven ↑